Artykuły

Polsko- Kurdyjska współpraca naukowa

Na przełomie listopada i grudnia 2005 roku Pełnomocnik Rządu Regionalnego Kurdystanu Ziyad Raoof oraz Uniwersytet Jagielloński gościli delegację z Uniwersytetu w Duhok z Kurdystanu Irackiego. Wizyta odbyła się w ramach, trwającej od dwóch lat, współpracy naukowej między UJ i trzema uniwersytetami w Kurdystanie. Shlier Amedi z Biura Współpracy Zagranicznej oraz Khider Domle, dziennikarz i pracownik departamentu mediów przyglądali się pracy jednostek UJ oraz krakowskich mediów, by uzyskane doświadczenia móc wykorzystać na własnym gruncie.

„Nasz uniwersytet ma 11 lat i czeka nas jeszcze dużo pracy, by usprawnić jego działanie” – mówili Amedi i Domle, którzy w czasie swojego pobytu w Krakowie mieli okazję zapoznać się z organizacją i zbiorami Biblioteki Jagiellońskiej, przyjrzeć się funkcjonowaniu radia RMF FM oraz miesięcznika UJ Alma Mater. Goście spotkali się także z prof. Szczepanem Bilińskim, prorektorem UJ do spraw badań i współpracy międzynarodowej oraz prof. Franciszkiem Ziejką, który jako rektor Uniwersytetu Jagiellońskiego umożliwił współpracę z uniwersytetami kurdyjskimi.

We wrześniu 2004 roku prof. Ziejka oraz prezydenci uniwersytetów w Erbilu, Dohuku i Sulejmani podpisali umowę dotyczącą wymiany i współpracy naukowej. Była ona owocem wcześniejszej wizyty prezydentów kurdyjskich uczelni w Krakowie. Uniwersytety uznały, że wymiana pracowników naukowych i studentów, publikacji i materiałów naukowych oraz wspólne badania będą bardzo pożyteczne dla obu stron. W związku z tym w zeszłym roku na Uniwersytet Jagielloński przyjechała pierwsza grupa studentów z Kurdystanu, sześciu doktorantów oraz jeden magistrant. Wśród nich lektor języka kurdyjskiego, wysłany i finansowany, zgodnie z druga częścią umowy, przez Uniwersytet Salahaddin w Erbilu. Starania Instytutu Filologii Orientalnej UJ o przyjazd lektora trwały długo, a w ich wyniku dziś można uczyć się kurdyjskiego, dialektu sorani, na uniwersytecie. „Staramy się pielęgnować te zaczątki współpracy, mamy nadzieję, że wypączkuje z tego coś większego. A konkretnie, planujemy uruchomienie Kurdologii.” – powiedziała prof. Ewa Siemieniec-Gołaś, dyrektor instytutu. W skład specjalizacji kurodologicznej wejść mają literatura, język i kultura Kurdystanu. „Kształcimy własną kadrę, ale przewidujemy i liczymy także na pomoc z Kurdystanu” – dodaje pani profesor.

Początkujący pasjonaci języka kurdyjskiego mogą się go uczyć także w Kurdyjskim Centrum Informacji i Dokumentacji w Krakowie, gdzie od listopada 2005 roku, dwa razy w tygodniu, odbywają się lekcje sorani. Na kurs zapisało się ponad dwadzieścia osób.

Kurdystan Iracki, w którym od 1992 roku funkcjonuje niezależny parlament, rząd i armia, jest wyjątkiem w regionie. Cechuje się dużą stabilnością i skupia się na intensywnym, pokojowym rozwoju. Buduje demokrację i społeczeństwo obywatelskie, a ataki terrorystyczne należą w nim do rzadkości. Ponieważ przez ponad dziesięć lat w Kurdystanie Irackim wypracowano autonomiczne struktury i instytucje, nie uległ on destabilizacji po interwencji militarnej USA i obaleniu reżimu Saddama Husajna. Reforma systemu edukacji i szkolnictwa oraz stworzenie centrum nowoczesnych technologii jest dla Kurdystanu jednym z priorytetów. „Celem strategii rozwoju jest wykorzystanie bogactw naturalnych i fizycznych dla rozwoju zasobu ludzkiego. Centralnym elementem tej strategii jest człowiek – Kurd, który jest największym kapitałem. Dlatego Kurdystan potrzebuje współpracy z takimi uniwersytetami jak Uniwersytet Jagielloński. To najlepsza forma pomocy dla Kurdystanu. ” – przyznaje Ziyad Raoof, który dokłada wszelkich starań, by polsko-kurdyjska współpraca układała się pomyślnie.

Wzajemne kontakty nawiązało również polskie i kurdyjskie ministerstwo edukacji. Delegacja Ministerstwa Oświaty z Erbilu odwiedziła Kraków w październiku 2005 roku, by podczas wizyt w Kuratorium Oświaty, liceum, szkołach podstawowych i przedszkolach obserwować sposoby zarządzania tymi jednostkami. W roku bieżącym, z związku z zaproszeniem z Kurdystanu, planowana jest rewizyta przedstawicieli ministerstwa z Polski.

Tematyka kurdyjska w Polsce cieszy się coraz większym zainteresowaniem. W marcu 2005 roku Rząd Regionalny Kurdystanu oraz szef rządu Nechirvan Barzani podejmowali delegację rządu polskiego z premierem Markiem Belką na czele. Szczególną uwagę na sytuację i strategię rozwoju w Kurdystanie zwrócono także podczas prestiżowego XV Forum Ekonomicznego w Krynicy we wrześniu 2005 roku. Rozważając szerszy problem, jakim jest stabilizacja i przyszłość Iraku oraz jej wpływ na Europę, Kadhib A. Habib, z Arab European Institute stwierdził, że „najważniejszym problemem politycznym jest sprawa dążącego do samostanowienia narodu kurdyjskiego”. W dniach 12, 13 i 14 września odbyła się w Krakowie kolejna edycja międzynarodowej konferencji naukowej „Central Asia: the Local, the Regional and the Global”, którą zorganizował Instytut Filologii Orientalnej UJ wraz z The European Society for Central Asian Studies. Wśród wykładów, prezentowanych przez przedstawicieli z 30 krajów, znalazła się także problematyka kurdyjska. Referat otwierający wygłosił Ziyad Raoof, który objął patronat nad konferencją. Dwa miesiące temu w Warszawie można było uczestniczyć w dyskusjach oraz projekcjach filmów kurdyjskich podczas festiwalu „Kurdowie wczoraj, dziś i jutro”, powstałego z inicjatywy Dyskusyjnego Klubu Filmowego Socjologów Uniwersytetu Warszawskiego. Marzec w Krakowie upływa pod znakiem kurdyjskiego Nowego Roku Newroz. Tradycyjnie od kilku lat jesteśmy świadkami uroczystości, wydarzeń kulturalnych oraz serii wykładów w ramach Festiwalu Kultury Kurdyjskiej. Prezentowana jest sztuka, muzyka i kuchnia regionu, poruszane są sprawy społeczne i polityczne. Do jednego z najpopularniejszych wydarzeń można zaliczyć wystawę współczesnych artystów kurdyjskich OUTLOOK w Muzeum Narodowym, która odbyła się w 2003 roku i zgromadziła tłumy widzów. Według zapowiedzi Ziyada Raoofa, także w marcu 2006 roku możemy spodziewać się wielu atrakcji.


Autor: Anna Bielecka