Newroz znaczy Nowy Dzień

Autor: Anna Bielecka

Co roku, pierwszego dnia kalendarzowej wiosny wiele narodów Bliskiego i Dalekiego Wschodu, w tym Kurdowie, obchodzi swoje najradośniejsze święto Nowego Roku. Wtedy to, podczas przesilenia wiosennego, ludy irańskie patrzą z nadzieją ku nowemu dłuższemu dniu, kierując swe myśli ku nowej, lepszej przyszłości, zastanawiając się, co niesie nowy rok. W tradycji kurdyjskiej Newroz posiada szczególny, symboliczny wydźwięk, a związany jest z niegasnącą nadzieją na wolność, samostanowienie i szacunek wśród otaczających narodów. Uczucia te po raz kolejny zawitały w Grodzie Kraka, gdzie w dniach 18-21 marca 2006 mieliśmy okazję korzystać ze słynnej gościnności Kurdów i razem z nimi świętować nadejście Nowego Roku. Podczas tegorocznych uroczystości widoczna była zmiana, jaka nastąpiła na skutek tworzenia nowego federacyjnego Iraku. Pomiędzy Kurdami Irackimi a Irakijczykami zapanowała przyjaźń. Kurdowie z wszystkich krańców Kurdystanu, Polacy, Irakijczycy oraz przedstawiciele innych państw bawili się razem, celebrując życie i pokój.

Tradycja święta Newroz sięga czasów starożytnych i wywodzi się z legendy o wyzwoleniu narodu kurdyjskiego spod tyranii króla Zehaka. Żmijoręki władca sprawował okrutne rządy, niewoląc lud i zabijając codziennie dwóch młodych mężczyzn, by żywić się ich mózgami. Jak głosi legenda, w czasie, gdy w królestwie pozostało już niewielu młodych chłopców, ocalenie przyszło z rąk kowala Kawy, który w obronie swoich synów zgładził tyrana. Na znak zwycięstwa kowal Kawa zapalił na swoim dachu ognisko, w ten sposób ogłosił ludowi dobra nowinę. Wnet w całej okolicy zapłonęły na dachach ognie, które od tej pory są dla Kurdów symbolem wolności, radości i wyzwolenia.

Pochodnie i ogniska oświetlały także drogę do Dworu w Tomaszowicach, gdzie w sobotę 18 marca, na zaproszenie Ziyada Raoofa, Pełnomocnika Rządu Regionalnego Kurdystanu w Polsce, przybyło ponad 150 osób, by okazać swój szacunek i sympatię dla narodu kurdyjskiego. Wśród czcigodnych gości znaleźli się między innymi Ambasador Iraku w Polsce dr Walid H. Shiltagh, Konsul Generalny Federacji Rosyjskiej Leonid Rodionow i inni czlonkowie Korpusu Dylopmatycznego, a także przedstawiciele władz lokalnych Przewodniczący Rady Miasta Paweł Pytko i II Wicewojewoda Małopolski Rafał Rostecki. Nie zabrakło oczywiście zaprzyjaźnionych z Kurdami ludzi mediów i kultury oraz władz uczelnianych i orientalistów, a wśród nich prof. Ewy Siemieniec-Gołaś, dyrektor Instytutu Fililogii Orientalnej UJ oraz prof. Andrzeja Pisowicza z Zakladu Iranistyki IFO UJ (którzy zaraz po uroczystosciach zajeli sie przygotowaniami do wyjazdu naukowego do Kurdystanu na zaproszenie Uniwerytetu Salahaddin w Erbilu w ramach opisywanej przeze mnie w lutowym wydaniu Alma Mater współpracy miedzyuniweryteckiej.)

Nie można nie wspomnieć także o licznie przybyłych Kurdach irackich i syryjskich, którzy zjechali do Krakowa z każdego zakątka Polski, a także Europy, by wspólnie świętować, a bez ktorych obchody straciliby wiele, a przede wszytskim ducha autentyczności.

Tancom i spiewom w sobote nie bylo konca. Zespół taneczny, ktorzy przygotował swoj program specjalnie na obchody, rozpoczął część artystyczną. Ubrani w tradycyjne kurdysjkie stroje Kurdowie i towarzyszace im Polki wirowali na parkiecie, prezentujac publicznosci taniec kurdyjski. Publiczność jednak nie dala im długo tańczyć samotnie i po chwili parkiet zapelnil sie szczelnie, a zauroczeni goście mogli podziwiac popisy taneczne zarówno kurdyjskie, jak i arabskie.

Radość była zauważalna także w oficjalnych przemówieniach Ziyada Raoofa oraz Abasadora Shiltagha. Oboje podkreślali nowe, obiecujące wydarzenia, jakie dzieją się obecnie w Kurdystanie Irackim. Stamtąd płynie nadzieja dla pozostałych części Kurdystanu.

Kolejny dzień obchodów Newoz upłynął pod znakiem poezji. W niedzielę 20 marca, w Kurdyjskim Centrum Informacji i Dokumentacji zaprezentowane zostały wiesze poetów kurdyjskich w wielu językach. Oprócz dwóch dialektów kurdyjskiego, sorani i kurmandżi, recytowano także w arabskim, tureckim, angielskim i polskim języku. Wcześniej, sylwetki prezentowanych autorów, takich jak Ehmede Hani, Abdullah Pashew czy Sherko Bekes zostały przybliżone publiczności przez prof. Hatifa Janabiego z Uniwerytetu Warszawskiego. Prof. Janabi, poeta i literaturoznawca wygłosił wykład wprowadający, a dokonane przez niego przekłady Sherko Bekesa zostały odczytane podczas wieczoru.

Ta wielojęzyczność przdstawianej poezji wiąże się z myślą przewodnią spotkania. Jak wyjaśnia Joanna Bocheńska, doktorantka w Instytucie Filologii Orientalnej UJ, pomysłowadczyni i współorganiaztorka wieczoru – Chcieliśmy opowiedzieć o pewnym aspekcie kurdyjskiej tożsamości, jaką stała się wielojęzyczność i wielokulturowości. Mieszkając w różnych krajach, Kurdowie przejmowali elementy tradycji ich mieszkańców, ale jednocześnie pozostawiali ślad tradycji własnej. Spotykając się na emigracji w Europie starali się odszukać swoją tożsamość opśród wielu różnych i wielu podobnych cegiełek, jakie zabrali ze swojej ojczyzny, a odmienna i trudna rzeczywistość nadawała ich wysiłkom nowy wymiar, sens i dramatyzm.

Utrzymane w tym samym nurcie tematycznym było kolejne spotkanie. Poniedziałkowy wieczór związany był z kinematografią kurdyjską. Wykład o kinie kurdyjskim, ze szczególnym uwzględnieniem twórczości Bahmana Ghobadiego wygłosiła dr Elżbieta Wiącek, fimoznawca z Uniwersytetu Jagiellońskiego. Wypowiedź swą zilustrowała fragmentami filmu w reżyserii Ghobadiego “Gdyby żółwie mogły latać”, który opowiada dramatyczną historię dzieci zmuszonych do życia i walki o przetrwanie w obozach uchodźców na granicy iracko-tureckiej. Zarówno wykład, jak i fragmenty filmu, pozwoliły pokazać zgromadzonym widzom specyfikę kurdyjskiej kultury. Obraz, zgodnie z powszechną opinią uczestników, okazał sie być bardzo przekonywający i zapadający w pamięć.

Cykl obchodów zakończył się oficjalnym przywitaniem Nowego Roku Kurdyjskiego w siedzibie Pełnomocnika Rządu Regionalnego Kurdystanu w Polsce w towarzystwie Korpusu Dyplomatycznego, naukowców i władz miasta oraz przedstawicieli ludzi kultury i wojska. Podczas spotkania goście mieli okazję obejrzeć krótki film dokumentalny o Kurdystanie “Share The Dream”, który można dostępny jest także na stronie internetowej www.theotheriraq.com. Zewsząd w kierunku Ziyada Raoofa, a na jego ręce dla narodu kurdysjkiego, spłynęły życzenia wszelkiej pomyślności. Osobiście pogratulował Kurdom i ich przedstawicielowi w Polsce Konsul Generalny Federacji Rosyjkiej Leonid Rodionow. Poprzez zastepcę życzenia noworoczne przesłał także Dowódca II pułku Zmechanizowanego gen. broni Mieczysław Bieniek, który sprawował funckję dowódcy sił koalijnych w Iraku.

Na koniec warto dodać, że tegoroczne obchody cieszyły się dużym zainteresowaniem. Salon Kurdyjskiego Centrum Informacji i Dokumentacji, zarówno podczas wieczoru poetyckiego, jak i filmowego, był wypełniony po brzegi. Pozostaje mieć nadzieję, że każda kolejna inicjatywa związana z kulturą kurdyjską spotka się z równie przychylnym odbiorem. Zdjęcia i relacje na gorąco dostępne są dla każdego zainteresowanego w galerii .



Artykuły publikowane na stronie niekoniecznie odzwierciedlają oficjalne stanowisko KCIiD.