LAYLA ZANA

Agnieszka Balicka


Urodziła się w Diyarbakir w 1961 roku. W 1976 poślubiła Mehdiego Zanę, którego żoną jest do dzisiaj. Mają dwoje dzieci - Ronaya i Ruken.
Po raz pierwszy zaprotestowała na początku lat 80-tych. Sprzeciwiała się nieludzkiemu traktowaniu w więzieniu swojego męża - aktywnego działacza na rzecz niepodległości Kurdystanu. Razem z żonami innych więźniów zorganizowała kampanię przeciwko niesprawiedliwości i niehumanitarnemu traktowaniu oskarżonych. Mimo że nie uczęszczała do tradycyjnej szkoły udało jej się zdobyć dyplom ukończenia szkoły średniej. W roku 1984 r. rozpoczęła pracę w Stowarzyszeniu Praw Człowieka w Diyarbakir. Z czasem Zana stała się najbardziej zaangażowaną działaczką na rzecz praw człowieka w Turcji. W następstwie jednego ze zorganizowanych przez nią w jej rodzinnym miasteczku protestów, uwięziono ją i przez tydzień torturowano. W 1991 roku jako pierwsza Kurdyjka dostała się do tureckiego parlamentu, z list Social Democratic Populist Party. Po kurdyjsku obiecała walczyć w imię braterstwa Turków i Kurdów. W czasie pierwszego posiedzenia parlamentu wystąpiła w stroju, którego barwy odpowiadały kolorom kurdyjskiej flagi. Za ten strój oraz za używanie rodzimego języka skazano ją na 15 lat więzienia. W czasie procesu obrońcom nawet nie pozwolono dojść do głosu. Siedem lat później skazano ją na dodatkowe 2 lata pozbawienia wolności za artykuł napisany z okazji kurdyjskiego Nowego Roku. Wydalona z partii wskutek oskarżenia o związek z nielegalną Partią Pracujących Kurdystanu założyła Partię Demokracji (Democracy Party). Partia ta została jednak zdelegalizowana, a jej członkowie musieli opuścić Turcję, podobnie jak zastraszane dzieci Zany, z którymi przez cały dziesięcioletni okres więzienia utrzymywała listowny kontakt. W 1997 roku odrzuciła możliwość wcześniejszego zwolnienia, jak twierdzą władze tureckie - z powodu kłopotów zdrowotnych.

Rok 1995 przyniósł jej Nagrodę imienia Sacharowa na rzecz wolności myśli, którą "otrzymują osoby lub organizacje, które wyróżniły się w działaniach przeciw przemocy, nietolerancji i niesprawiedliwości". Odebrała ją dopiero po wyjściu na wolność, ponad 10 lat później. Zana jest również laureatką nagród z dziedziny praw człowieka przyznawanych w Danii, Norwegii i Austrii. W 1998 roku była nominowana do Pokojowej Nagrody Nobla.

Obecnie Zana nadal walczy o prawa Kurdów w Turcji, kraju kandydującego do członkowstwa w Unii Europejskiej, w którym mniejszość kurdyjska liczy kilkanaście milionów. Popierają ją takie osobistości jak Sarah Ludford, Danielle Mitterrand, Klaus Hansch, Jose Ramos-Horta, prof. Noam Chomsky. Walczy, bo jak kiedyś sama powiedziała: "jaką wartość ma życie w niewoli, poniżeniu i wzgardzie bez tego, co dla ciebie najważniejsze - twojej tożsamości?"


Źródła:



Artykuły publikowane na stronie niekoniecznie odzwierciedlają oficjalne stanowisko KCIiD.